Gmina Kalinowa jest pierwszą w regionie samorządową jednostką, która zdecydowała się na emisję lokalnej waluty. Inicjatywa ta powstała z myślą o wzmocnieniu więzi między mieszkańcami, promocji rodzimych przedsiębiorstw oraz pobudzeniu aktywności obywatelskiej. Dzięki wsparciu uniwersytetów ekonomicznych i organizacji społecznych, przygotowania do wdrożenia trwały kilkanaście miesięcy, a dziś mieszkańcy korzystają z nowych narzędzi finansowych, które odmieniają oblicze całej społeczności. Poniższy tekst przybliża genezę, mechanizmy działania oraz efekty tej pionierskiej inicjatywy.
Geneza projektu i przygotowania
Początkowe założenia
Koncepcja wprowadzenia lokalnej waluty zrodziła się w trakcie warsztatów strategicznych, w których uczestniczyli radni, pedagodzy oraz przedstawiciele sektora pozarządowego. Głównym celem było stworzenie systemu, w którym mieszkańcy gminy będą mogli dokonywać wymiana dóbr i usług bez potrzeby korzystania wyłącznie z pieniądza ogólnopolskiego. Przyjęto założenie, że lokalna waluta powinna:
- Wspierać małe i średnie przedsiębiorstwa,
- Promować inicjatywy kulturalne i edukacyjne,
- Rozwijać sieć wolontariatu i działalności charytatywnej,
- Budować poczucie przynależności do wspólnej społeczności.
Od samego początku projekt oparto na bliskiej współpraca między urzędem gminy a lokalnymi organizacjami pozarządowymi. Przy wsparciu ekspertów z dziedziny ekonomii społecznej powstały wytyczne regulujące zasady emisji i obiegu waluty, a także narzędzia informatyczne umożliwiające jej administrację.
Testy pilotażowe
W pierwszym etapie walutę wprowadzono w trzech sołectwach, gdzie zorganizowano stoiska informacyjne, szkolenia dla przedsiębiorców i prezentacje dla mieszkańców. Każdy uczestnik pilotażu otrzymał pakiet startowy z nominałami i instrukcjami użytkowania. Testy trwały cztery miesiące i były monitorowane pod kątem liczby transakcji, akceptacji u sprzedawców oraz satysfakcji użytkowników. Wyniki okazały się obiecujące – ponad 70% lokalnych firm zgłosiło chęć dalszego udziału, a mieszkańcy docenili prostotę systemu oraz dodatkowe rabaty przy płatnościach w walucie.
Funkcjonowanie systemu i mechanizmy obrotu
Od startu projektu gmina udostępniła dwie formy waluty: elektroniczną (w aplikacji mobilnej) oraz papierową (nominały od 1 do 50 jednostek). System digitalny oparto na technologii blockchain, co zapewnia transparentność transakcji i ogranicza ryzyko oszustw. Papierowe banknoty są zabezpieczone unikalnymi hologramami i kodami QR, co ułatwia ich weryfikację.
- Rejestrowanie kont użytkowników poprzez ePUAP lub w urzędzie,
- Możliwość doładowania portfela elektronicznego za pomocą standardowych przelewów,
- Akceptacja płatności w sklepach, usługach oraz punktach gastronomicznych na terenie całej gminy,
- System zachęt w postaci programów lojalnościowych i bonusów dla aktywnych płatników.
Dla przedsiębiorcy, którzy dołączają do sieci akceptacji waluty, gmina przygotowała pakiet szkoleń z zarządzania finansami oraz marketing lokalny. W zamian za udział w programie firmy zyskują certyfikat „Partnera Lokalnej Waluty” i prawo do oznaczania swojego lokalu specjalnym logo, co zwiększa widoczność i przyciąga dodatkowych klientów.
Wpływ na społeczność i rozwój lokalny
Wzmacnianie więzi sąsiedzkich
Wprowadzona inicjatywa sprzyja integracji mieszkańców – organizowane są cotygodniowe targi wymiany, podczas których każdy może zaoferować przedmioty, usługi czy lokalne specjały. Uczestnicy targów wymieniają produkty za walutę gminną, a prowadzący stoiska często przy okazji wymieniają się poradami lub umiejętnościami. To naturalne zacieśnianie relacji między sąsiadami pozytywnie wpływa na klimat całej społeczność.
Model zrównoważonego rozwoju
System waluty sprzyja zrównoważony gospodarce – nagradza ekologiczne inicjatywy, np. zbiórki odpadów czy projektowanie zielonych przestrzeni publicznych. Punkty przyznawane za działania proekologiczne można wymieniać na usługi remontowo-budowlane lub bilety na lokalne wydarzenia kulturalne. Dzięki temu mieszkańcy aktywnie uczestniczą w ochronie środowiska i czują się współodpowiedzialni za przyszłość gminy.
Projekt przyczynił się również do umocnienia tożsamość kalinowian – waluta zawiera unikalne motywy graficzne odnoszące się do historii regionu i miejscowych tradycji. Dzięki temu każdy banknot staje się nośnikiem lokalnego dziedzictwa, a płacąc, mieszkańcy i turyści lepiej poznają bogactwo kulturowe gminy.
Innowacje technologiczne i plany rozwoju
Kalinowa nie zamierza zatrzymać się na pierwszych sukcesach. Trwają prace nad rozszerzeniem funkcji aplikacji mobilnej o moduł wymiany usług między użytkownikami, wprowadzeniem programów subskrypcyjnych dla stałych beneficjentów oraz testami inteligentnych punktów doładowania portfeli. W przyszłości planowana jest także integracja lokalnej waluty z systemami płatności innej innowacja finansowej, co umożliwi płacenie za bilety na komunikację publiczną oraz dostęp do e-usług gminy.
- Pilotowanie e-portfela z rozpoznawaniem twarzy,
- Uruchomienie platformy aukcyjnej dla rękodzielników,
- Współpraca z sąsiednimi gminami w celu stworzenia regionalnej sieci walutowej,
- Organizacja festiwalu lokalnej waluty i produktów.
Dzięki wielotorowemu podejściu, gmina wzmacnia swoją pozycję lidera w obszarze eksperymentów społeczno-ekonomicznych. Model kalinowski staje się inspiracją dla innych jednostek samorządowych, które dostrzegają, że skuteczne wykorzystanie narzędzi pieniądza lokalnego może generować realne korzyści i stanowić impuls do dalszego rozwoju.